Blog Levensstijl Slaapproblemen Vermoeidheid overdag

De zin en onzin van de daglichtlamp: 21 vragen aan klinisch psycholoog Ybe Meesters

daglichtlamp

Een daglichtlamp. Voor steeds meer mensen is het de beste vriend tijdens de donkere en koude wintermaanden. De grote lichtintensiteit geeft je het zomerse buitengevoel in huis. Beloofd resultaat: een betere stemming, meer energie, een goede nachtrust en een einde aan je winterdepressie. Maar is dat ook echt zo? Is een daglichtlamp een wondermiddel? Waar moet je op letten? Hoe maak je er zo effectief mogelijk gebruik van? En wat zijn de gevaren? De man die het kan weten is Ybe Meesters, klinisch psycholoog bij het Universitair Medisch Centrum Groningen en hoofd van de polikliniek winterdepressie. Wij vroegen hem de hemd van zijn lijf over de daglichtlamp.

Er wordt wel eens gezegd dat (dag)licht, naast bijvoorbeeld eten en drinken, een eerste levensbehoefte is. Waarom is daglicht zo belangrijk?

Zonder licht zou het leven onvoorstelbaar en niet mogelijk zijn. We hebben licht nodig om ons te kunnen oriënteren, voortbewegen, kunnen waarnemen, etc., maar licht beïnvloedt ook allerlei belangrijke lichaamsprocessen en zorgt er tevens voor dat een goed dag/nacht ritme gehandhaafd blijft.


Hoe verhoudt de lichtsterkte van een goede daglichtlamp zich ten opzichte van de ‘kracht’ van echt daglicht?

Dat kan erg variëren. De sterkte van de lampen die gebruikt worden in de behandeling van winterdepressie is tegenwoordig doorgaans 10 000 lux, terwijl het licht buiten op een zomerse dag gemakkelijk 100.000 lux kan halen. Lux is een eenheid van lichtsterkte. Een lux is de hoeveel licht die een kaars geeft, waargenomen op een afstand van een meter. Kantoorverlichting is doorgaans niet hoger dan 500 lux.


De daglichtlamp wordt steeds populairder in Nederland en België. Hoe kijkt u aan tegen deze trend? Is lichttherapie voor iedereen zinvol?

Dat er meer aandacht komt voor licht en verlichting is belangrijk en nuttig. Maar zoals voor allerlei andere zaken: men moet wel weten hoe en wanneer men het bij wie toepast.


In welke gevallen zou u mensen aanraden om de aankoop van een daglichtlamp te overwegen?

Als men in de winter moe is en moeite heeft met opstaan, of sowieso als men in het donker moeite heeft met opstaan.

Advies van Slaapwijzer.net: Wil je de voordelen van lichttherapie in de praktijk ervaren? Dan kun je kiezen voor een traditionele daglichtlamp of een zogenoemde lichtherapiebril.

Litebook EDGE lichttherapielampIn het eerste geval is de Litebook Edge de beste keuze. Deze daglichtlamp maakt gebruik gemaakt van medische LED-technologie en een speciale lens verspreidt het licht over een groot oppervlak. De effectiviteit van Litebook is aangetoond in klinisch onderzoek.

Lichttherapiebril Propeaq1Ga je liever voor een lichttherapiebril dan is de Propeaq een perfecte keuze. De Propeaq stelt je in de gelegenheid om optimaal te profiteren van de voordelen van (blauw) licht zonder dat dit je dagelijkse bezigheden in de weg staat. Het blauwe licht van slechts 40 lux verblindt niet en is net zo effectief als het witte licht van een kwalitatief hoogwaardige daglichtlamp. De meeste gebruikers ervaren binnen een week duidelijke gezondheidsvoordelen. Ze slapen beter, voelen zich energieker en ervaren een betere stemming.

Beste prijs: de Litebook Edge en de lichttherapiebril van Propeaq worden aangeboden in de Slaapwinkel (nergens goedkoper). Met de kortingscode ‘daglicht’ (invullen bij het afrekenen) krijgen lezers van dit artikel 5 euro extra korting. Deze actie is geldig t/m zondag 16 december 2018.


Waar moet een goede daglichtlamp volgens u aan voldoen?

Het licht moet geen UV straling bevatten, geen flikkering hebben en van voldoende intensiteit zijn.


Het viel mij op dat er sprake is van daglichtlampen met blauw licht en daglichtlampen met wit licht. Kunt u mij het verschil uitleggen en wat raadt u persoonlijk aan?

Wit licht bevat alle kleuren van het lichtspectrum, dus ook een fractie blauw licht. Lampen met alleen blauw licht zou ik geen daglichtlampen noemen. Blauw licht stuurt het beste de biologische klok aan, vandaar dat het in de belangstelling staat. Omdat een aantal van mijn patiënten het blauw licht minder plezierig vond dan wit licht, zou ik persoonlijk kiezen voor wit licht (wat zoals gezegd een fractie blauw licht bevat).


Kleven er gevaren aan het gebruik van een daglichtlamp? Of zijn er dingen waar je specifiek op moet letten?

Het belangrijkste is waarschijnlijk dat het geen UV straling mag bevatten. Mensen met bepaalde oogaandoeningen of die bepaalde medicijnen gebruiken en mensen met stemmingsstoornissen zouden het alleen na consultatie van een deskundige moeten gebruiken in verband met potentiële schade of ongunstige bijwerkingen.


Kan geregeld naar de zonnebank gaan een goed alternatief zijn van de daglichtlamp? Je hebt je portie licht te pakken en kleurt ook nog eens lekker bij.

Een zonnebank is zeker geen goed alternatief. Het effect van daglicht en een daglichtlamp wordt voornamelijk bereikt doordat dat licht op het netvlies valt. Het licht van zonnebanken bestaat voornamelijk uit ultraviolet licht. Dat licht is schadelijk en als dat gedurende lange tijd op het netvlies zou vallen leidt dat tot oogschade.

Kan het gebruik van een daglichtlamp in de zomermaanden ook nuttig zijn?

Dat hangt van het doel af waarvoor het licht gebruikt wordt. Voor de behandeling van winterdepressie zal het niet zinvol zijn, maar voor het tegengaan van de nadelige effecten van een jetlag kan het in de zomer zeker nuttig zijn.


U maakt gebruik van lichttherapie bij de behandeling van winterdepressies. Nu zal iedereen zich wel eens een beetje down voelen tijdens de donkere en koude dagen van het jaar. Maar wanneer kan er echt gesproken worden van een winterdepressie?

Wanneer er sprake is van een depressie zoals door psychiaters wordt gediagnosticeerd, die alleen in de winter optreedt en niet in de zomer. En dat in een nagenoeg jaarlijks patroon.


Hoe ontstaat een winterdepressie en hoe kun je een winterdepressie bij jezelf ontdekken?

Hoe een winterdepressie precies ontstaat, is nog niet bekend. Als je bij jezelf ontdekt dat je al meerdere jaren altijd in de winter somber wordt en dat deze problemen in de zomer weer verdwijnen, valt te denken aan een winterdepressie.


Op welke manier kan lichttherapie helpen om een winterdepressie succesvol te behandelen?

Blootstelling aan helder kunstlicht (lichttherapie) blijkt een positief effect te hebben op de stemming, energie en slaap bij mensen met een winterdepressie als dat op tijd en gedurende 5-10 dagen wordt aangeboden. Het licht moet dan op het netvlies in het oog vallen.


Heeft u algemene adviezen voor het gebruik van een daglichtlamp als er sprake is van een winterdepressie? Hoe vaak, wanneer en hoe lang kun je het hulpmiddel het best inzetten?

Bij een winterdepressie zou ik hulp zoeken bij een daartoe gespecialiseerde deskundige. Deze kan de diagnose stellen, heeft weet van eventuele contra-indicaties en kan begeleiding geven bij het aanbieden van lichttherapie op de juiste wijze op het goede moment.


Stel: mijn stemming is prima, maar ik voel me wel vaak moe en lusteloos. Wat kan een daglichtlamp in dat geval voor mij betekenen?

Als deze klachten alleen in de winter bestaan, dan kan blootstelling aan helder kunstlicht eveneens behulpzaam zijn.


Heeft u algemene adviezen voor het gebruik van een daglichtlamp als er ‘slechts’ sprake is van vermoeidheidsklachten?

Gebruik de lichttherapielamp gedurende 1-2 weken ’s ochtends na het ontwaken (zo rond 8.00 uur). De klachten zullen dan moeten verdwijnen. Maak pas weer gebruik van de lamp als de klachten opnieuw ontstaan.

Kunt u in het algemeen iets zeggen over de relatie tussen daglicht en slaap?

Blootstelling aan natuurlijk daglicht helpt het natuurlijk dag/nacht ritme te bevorderen en daardoor ook de slaap. Blootstelling aan kunstlicht op het goede moment van de dag kan dat proces versterken.


Steeds meer mensen slapen slecht. In hoeverre denkt u dat de steeds groter wordende blootstelling aan fel licht tijdens de avonduren – bijvoorbeeld van de telefoon, tablet of computer – hier een oorzaak van is?

Uit meerdere onderzoeken blijkt dat blootstelling aan het licht van telefoon, tablet of computer in de avonduren mensen activeert, waardoor ze slechter kunnen inslapen. Inmiddels is er software ontwikkeld die het blauwe deel van het lichtspectrum in die apparatuur wat verminderd, waardoor het op dat moment nadelige effect op de biologische klok afneemt. Het is overigens nog wet de vraag of dat afdoende is.


Welke rol kan een daglichtlamp vervullen voor mensen die (langdurig) slecht slapen?

Mensen waarbij het dag/nacht ritme is verstoord of die veel moeite hebben met opstaan kunnen baat hebben bij blootstelling aan licht in de ochtend.

daglichtlamp
De zogenoemde lichttherapiebril wint snel aan populariteit. Voordeel is dat je je dagelijkse activiteiten kunt vervolgen, terwijl je de voordelen van lichttherapie in de praktijk ervaart

In het geval van slaapproblemen kan er sprake zijn van inslaapproblemen (mensen die moeite hebben om in slaap te vallen) en doorslaapproblemen (mensen die ’s nachts wakker worden en moeilijk weer in slaap vallen). Hoe kan daglicht / lichttherapie het best worden ingezet om deze specifieke problemen te behandelen?

Daar valt in zijn algemeenheid niet iets over te zeggen. Men moet ook weten waardoor die slaapproblemen worden veroorzaakt of in stand gehouden. Zo kunnen problemen bij het inslapen worden veroorzaakt door gepieker en negatieve gedachten, lawaaioverlast (praat met de buren of gebruik oordoppen), cafeïnegebruik (niet meer doen dan) en moeite met doorslapen door overmatig alcoholgebruik (stoppen met drinken). Ook kunnen psychische klachten zoals bijvoorbeeld PTSS een rol spelen. Licht zal daarbij niet direct een grote rol kunnen spelen.


Veel mensen die in ploegendiensten werken hebben door een ontregeld slaappatroon moeite met slapen. Kan het gebruik van een daglichtlamp voor hen waardevol zijn om beter te slapen?

Dat kan alleen als men zich laat adviseren door een deskundige, waarbij dan aandacht moet zijn voorde manier van roostering en het ontvangen van licht tijdens de nachtdienst, maar ook daarna op weg naar huis. Op bepaalde momenten kan het dan ook zinnig zijn blauw licht te mijden m.b.v. speciale brillen.


Tot slot: zijn er tips, adviezen of waarschuwingen met betrekking tot het gebruik van een daglichtlamp die in dit interview nog niet aan de orde zijn gekomen? Zo ja, dan horen we deze natuurlijk graag.

Bij onschuldige klachten en bij gezonde mensen kan het gebruik van een daglichtlamp een positief effect hebben. Bij serieuze ernstige klachten zou ik altijd eerst een deskundige raadplegen. Het meer verkeren in het buitenlicht is altijd een goede optie.

Advies van Slaapwijzer.net: Wil je de voordelen van lichttherapie in de praktijk ervaren? Dan kun je kiezen voor een traditionele daglichtlamp of een zogenoemde lichtherapiebril.

Litebook EDGE lichttherapielampIn het eerste geval is de Litebook Edge de beste keuze. Deze daglichtlamp maakt gebruik gemaakt van medische LED-technologie en een speciale lens verspreidt het licht over een groot oppervlak. De effectiviteit van Litebook is aangetoond in klinisch onderzoek.

Lichttherapiebril Propeaq1Ga je liever voor een lichttherapiebril dan is de Propeaq een perfecte keuze. De Propeaq stelt je in de gelegenheid om optimaal te profiteren van de voordelen van (blauw) licht zonder dat dit je dagelijkse bezigheden in de weg staat. Het blauwe licht van slechts 40 lux verblindt niet en is net zo effectief als het witte licht van een kwalitatief hoogwaardige daglichtlamp. De meeste gebruikers ervaren binnen een week duidelijke gezondheidsvoordelen. Ze slapen beter, voelen zich energieker en ervaren een betere stemming.

Beste prijs: de Litebook Edge en de lichttherapiebril van Propeaq worden aangeboden in de Slaapwinkel (nergens goedkoper). Met de kortingscode ‘daglicht’ (invullen bij het afrekenen) krijgen lezers van dit artikel 5 euro extra korting. Deze actie is geldig t/m zondag 16 december 2018.

 

slaapwijzer
2 reacties
  1. betska engel 1 jaar geleden
    Reageren

    Ik heb zojuist gelezen over de daglicht lamp.
    Ik woon in Lapland boven de poolcirkel en het daglicht hier is (zonder directe zon!) zeer beperkt gedurende vier maanden.
    Graag zou ik willen weten of het een goed idee is om tijdens die maanden ieder dag een daglichtlamp aan het ontbijt te hebben. Zo ja zijn bepaalde lampen daarvoor meer geschikt dan anderen?
    Dank voor uw antwoord!

  2. Janna 2 maanden geleden
    Reageren

    Gebruik al 8 jaar de “litebook” ( maar had denk ik net zo goed een andere licht lamp kunnen zijn ). Van kind af aan voelde ik me in de winter altijd anders dan in de zomer, maar dacht dat dat zo hoorde. Iedereen “klaagt”in de winter altijd over het weer en iedereen verlangt altijd naar de lente. Maar tussen dat klagen in de winter blijkt dus een enorm verschil te zitten!! Weet eigenlijk niet meer precies wat de aanleiding was om een lamp te kopen. ik dacht destijds een artikel uit de libelle van mijn moeder. Heb eerst nog getwijfeld om een lamp te huren bij de thuiszorg, maar dat was ook best duur. Eigenlijk kon ik het niet geloven dat het zou werken. maar het is de beste aankoop ooit geweest. Ik begin er mee begin oktober en stop er mee half april. Ik zette in het begin smilies. somber- neutraal-happy. na dag 11 happy. Ik weet dat je de lamp niet de hele winter hoeft te gebruiken en dat je tussendoor makkelijk steeds kan stoppen en weer beginnen. Dit heb ik de eerste jaren ook gedaan. Omdat het eigenlijk niet schadelijk is, zet ik nu geen smilies meer. en gebruik ik m gewoon de hele winter. smorgens na het opstaan bij het ontbijt. De eerste tijd heb ik nog wel gedacht dat het misschien tussen mn oren zat. dus het 2e jaar niet in half oktober begonnen maar gewacht tot ik me somber voelde. Wat een ellende, want als je dan pas met de lamp begint voel je je eerst 11 dagen somber. heb het later nog eens geprobeerd, maar het is gewoon zo dat een lamp een ontzettend groot verschil maakt! Als het buiten koud, is en het regent en ik hoor mensen klagen over het weer, dan denk ik nog steeds: inderdaad het is koud, het regent en wat is het lekker als het lente is en de zon schijnt , maar dat is alleen maar omdat regen minder fijn is dan de zon. Maar mn lichaam zelf voelt totaal geen verschil. Ik gun zoveel andere mensen dit gevoel in de winter, omdat je zonder lamp gewoon niet weet dat het ook anders kan. Het is weer oktober, zit nu achter de lamp en realiseer me weer hoe fijn het is om me zo te voelen, vandaar dat ik op google op lichtlamp zoek . Ik kopieer deze reactie en kijk of ik m nog ergens kan plaatsen:)

    Nog een kleine praktische tip: neem een lampje dat “mobiel” is, dus waar je mee kan lopen als het opgeladen is. Nu is dat bij mij niet meer nodig, omdat ik altijd op de zelfde plek ontbijt, maar toen de kinderen nog klein waren, had ik ’s morgens altijd haast en stond het lampje ook naast me in de keuken als ik de lunch bakjes aan het vullen was.

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

We respecteren uw privacy. Bovenstaande gegevens worden alleen gebruikt voor uw reactie op dit artikel. Met het plaatsen van een reactie geeft u toestemming om die gegevens daarvoor te verwerken. Voor meer informatie raadpleeg ons privacy beleid.

Ook interessant om te lezen