Melatonine: lichaamseigen slaaphormoon wordt steeds populairder als supplement

Melatonine is een hormoon dat van nature wordt aangemaakt in de pijnappelklier in onze hersenen, maar dat je ook als supplement kun gebruiken. Melatonine helpt – bij consumptie van minimaal 1mg voor het slapengaan – bij het sneller in slaap vallen en het bevorderen van de slaapbereidheid. 

Dit artikel gaat over melatonine als lichaamseigen hormoon, tenzij expliciet staat aangegeven dat het over het supplement gaat. Als je overweegt om een supplement te gebruiken dan is het advies om bij twijfel te overleggen met een arts en je altijd aan de adviezen op de verpakking of in de bijsluiter te houden. Het is bovendien verstandig je supplementen bij een betrouwbare (Nederlandse) webwinkel te bestellen.

Wat is melatonine?

Melatonine is een natuurlijk hormoon wat, als je gezond bent, in de juiste hoeveelheden door je lichaam wordt aangemaakt. De pijnappelklier, een kleine klier in je hersenenen, is hier verantwoordelijk voor. Melatonine komt ook in zeer kleine hoeveelheden voor in bepaalde voedingsmiddelen, zoals vlees, granen, fruit en groenten. Ook sommige planten produceren melatonine. Melatonine is, zoals soms gedacht, geen vitamine.

Waar komt melatonine vandaan?

Ons eigen lichaam produceert dus melatonine! Daarnaast kan het ook synthetisch geproduceerd worden. De supplementen die je kan kopen bevatten deze kunstmatige melatonine.

Wat is de functie van melatonine in ons lichaam?

Melatonine staat bekend als het slaaphormoon. Normaal gesproken, in een gezond lichaam en in gezonde leefomstandigheden, maakt de pijnappelklier er genoeg van aan op het juiste moment van de dag. Echter, als er een verstoring is in je hormoonhuishouding of als je biologische klok in de war is, dan kan deze natuurlijke aanmaak verstoord worden.

Hoe werkt het?

Melatonine als supplement heeft, bij inname van 1mg voor het slapengaan, de volgende effecten/voordelen: 

  • Het levert een bijdrage aan het opwekken van slaap. 
  • Het helpt bij het sneller in slaap vallen. 
  • Het bevordert de slaapbereidheid.
  • Het helpt bij het verlichten van de ervaringen van de jetlag. 

Hoe werkt het?

Als melatonine door het lichaam wordt aangemaakt, dan komt het uit de pijnappelklier. Deze klier produceert het aminozuur l-tryptofaan, waar vervolgens 5-htp, serotonine en melatonine uit voort komen. Als melatonine als supplement wordt ingenomen, dan is dit om het effect van het natuurlijke hormoon na te bootsen. Onderzoek toont aan dat inname als supplement kan helpen met het verkorten van de tijd die het kost om in slaap te vallen.

Het melatonine-niveau gedurende de dag

Melatonine dat door je lichaam wordt aangemaakt, neemt gedurende de dag toe als reactie op afnemend licht. Dit is logisch, want volgens de natuur is het verstandig om te slapen als het donker is. In een normale situatie zou je melatonine-niveau moeten pieken tussen 11 uur ‘s avonds en 3 uur in de morgen. Het melatonine-niveau in je bloed is daarom ‘s nachts tot tien keer hoger dan overdag. Vlak voordat het dag wordt, neemt de hoeveelheid melatonine snel af. Overdag is het nauwelijks waar te nemen in je bloedwaarden.

Waardoor de aanmaak van lichaamseigen melatonine niet optimaal kan zijn

Er kunnen verschillende redenen zijn waardoor je lichaam onvoldoende in staat is om zelf voldoende melatonine aan te maken. Onderstaand een aantal voorbeelden:

  • In de zomer (als de dagen langer en de nachten korter zijn) is de melatonine-productie van het lichaam vaak lager.
  • Veel en fel licht laat op de avond heeft ook invloed op het melatonine-niveau van je lichaam. Dit is ook de reden dat het wordt afgeraden om in het laatste uur voor het slapengaan nog te computeren, TV te kijken of met je smartphone bezig te zijn.
  • Als je ouder wordt, neemt de aanmaak van melatonine af.
  • Te weinig daglicht overdag kan ervoor zorgen dat er overdag melatonine wordt aangemaakt en ’s avonds juist niet (of te weinig).
  • Een biologische klok die uit balans is (bijvoorbeeld door te lang uitslapen of ploegendienst), kan ervoor zorgen dat de aanmaak van melatonine niet of te laat op gang komt.

Overleg met een arts

Melatonine is een hormoon wat van nature in je lichaam voorkomt. Toch is het goed om het gebruik als supplement vooraf met een arts te overleggen. Ieder mens is anders en elk persoon reageert anders op verschillende factoren. Uiteraard is het belangrijk om je altijd aan de aanwijzingen op de verpakking te houden. 

Zijn er risicogroepen?

Mensen met de volgende aandoeningen dienen altijd een arts te raadplegen voordat ze een melatonine-supplementen gaan gebruiken:

  • vrouwen die zwanger zijn en vrouwen die borstvoeding geven
  • mensen met depressie
  • mensen met diabetes
  • mensen met een hoge bloeddruk
  • mensen die een vergrote kans hebben op het krijgen van toevallen
  • mensen die een orgaantransplantatie hebben ondergaan

Daarnaast is het goed om na te gaan of melatonine enige invloed heeft op medicijnen die je eventueel al gebruikt.

Relatief veilig supplement

Melatonine is over het algemeen erg onschuldig. Het is lichamelijk niet verslavend en er bestaat geen acuut gevaar bij een overdosering. Tot op de dag van vandaag is de werking van het hormoon nog niet 100% in kaart gebracht. Vooral de interactie met andere lichaamsfuncties blijft een belangrijk punt van onderzoek. Afgezien van de redelijke ‘onschuldigheid’ van het supplement, is het advies om melatonine enkel tijdelijk te gebruiken. Het beste is om je lichaam te ondersteunen bij de natuurlijke aanmaak van melatonine.